Chặng này đặt gần cuối là có chủ ý, và nó ngược với gần như mọi bài hướng dẫn cờ tướng tiếng Việt bạn tìm thấy trên mạng.
Lý do: thuộc mười nước khai cuộc mà không biết kết thúc ván thì vẫn thua. Ngược lại, biết chiếu bí và biết tàn cuộc rồi thì mười nước đầu chỉ cần “hợp lý” là đủ.
Chỉ học đúng hai hệ
Các nguồn đều khuyên học kỹ hai tới ba hệ thống, sâu tám tới mười nước, hiểu ý đồ chứ không học thuộc.
Ở đây lấy đúng hai, mỗi vai một hệ:
- Đi tiên: Pháo đầu.
- Đi hậu: Bình phong mã.
Và chúng là một cặp: Pháo đầu đối Bình phong mã là thế đối kháng kinh điển nhất của cờ tướng.
Pháo đầu, khi bạn đi trước
Nước đầu: Pháo 2 bình 5.
Ý đồ rõ ràng đến mức không cần giải thích dài: chiếm trung lộ.
Lộ 5 là đường thẳng đi vào Tướng đối phương. Pháo đứng đó vừa dọa, vừa buộc đối thủ phải trả lời chứ không được tự do phát triển.
Từ Pháo đầu, kế hoạch tiếp theo luôn là:
- Đưa Mã ra để mở đường Xe.
- Ra Xe. Nhắc lại lỗi số một của người mới ở chặng 7.
- Đẩy Tốt lộ 3 hoặc lộ 7 để mở đường cho Mã.
Bình phong mã, khi bạn đi sau
Đáp lại Pháo đầu bằng Mã 8 tấn 7, rồi Mã 2 tấn 3.
Hai Mã đứng kề nhau che kín trung lộ như một tấm bình phong. Tên gọi đến từ đó.
Ý đồ cũng rõ: không tranh với đỏ ở trung lộ, mà dựng thế chắc rồi chờ phản đòn.
Bình phong mã là thế thủ, nhưng không phải thế bị động. Sau khi dựng xong, đen ra Xe và đẩy Tốt qua sông, và thế trận cân bằng.
Điều quan trọng nhất chặng này
Khai cuộc là một cuộc đối thoại, không phải độc thoại.
Bạn không đi mười nước theo trí nhớ rồi mới nhìn bàn cờ. Mỗi nước của bạn là một câu hỏi, và nước của đối thủ là câu trả lời. Nếu họ trả lời khác sách, bạn phải nghĩ chứ không phải đi tiếp theo sách.
Đó là lý do bài tập ở chặng này có hai loại: một loại bắt bạn đi đúng nước, một loại hỏi vì sao lại đi nước đó. Cổng chỉ mở khi bạn trả lời được câu vì sao.
Học thuộc mà không hiểu thì qua được loại thứ nhất nhưng tắc ở loại thứ hai.
Ba bẫy phổ biến của người mới
Bẫy 1: đối thủ vào Pháo đầu, bạn cũng vào Pháo đầu
Gọi là Thuận pháo hoặc Nghịch pháo tùy hướng. Thế này sắc bén và rối, không hợp người mới.
Cách trị: cứ dựng Bình phong mã như bình thường. Thế chắc luôn là lựa chọn an toàn khi chưa đủ trình để tính rối.
Bẫy 2: đối thủ ra Xe sớm và chiếu liên tục
Nhiều người mới thấy chiếu là chiếu, không có kế hoạch gì.
Cách trị: bình tĩnh giải chiếu bằng nước có ích, ví dụ lên Mã hay lên Tượng vừa đỡ vừa phát triển. Và nhớ chặng 12: chiếu mãi mà không đổi nước thì bên chiếu bị xử thua.
Bẫy 3: đối thủ thí quân để bạn tham
Cho không một con Tốt để dụ bạn đi lệch kế hoạch.
Cách trị: nhớ câu ở chặng 7. Ăn quân mà mất tiên không phải là hay. Trước khi ăn, hỏi bước 4 của Quy trình 5 bước: sau nước này đối thủ định làm gì.