Đây là loại luật sinh ra cãi vã ở quán cờ. Không biết thì mất ván oan, hoặc tệ hơn, tưởng mình thắng mà thật ra thua.
Chặng này đặt sau tàn cuộc vì các luật ở đây chỉ có nghĩa khi bạn đã hiểu thế nào là một thế cờ bế tắc.
Nguồn: Điều 10 luật cờ tướng Việt Nam
Luật chính thức gọi phần này là “Mười điểm khi xử ván cờ”.
Cần nói rõ một điều, vì trên mạng rất nhiều bài viết sai chỗ này: luật không phát biểu bằng số nước kiểu “được lặp tối đa sáu nước”. Luật phát biểu theo loại nước đang lặp: đang chiếu, đang bắt quân, hay chỉ đang dọa.
Cùng một chuỗi nước lặp, tùy loại mà kết quả có thể là thua, hoặc hòa.
Nguyên tắc gốc
Khi thế cờ lặp đi lặp lại, trọng tài yêu cầu bên nào đang gây ra sự lặp phải đổi nước.
Không đổi thì áp dụng bảng dưới đây.
Bảng phân xử
| Bên bạn đang làm gì lặp mãi | Kết quả nếu không đổi nước |
|---|---|
| Chiếu mãi | THUA |
| Một quân đuổi bắt mãi một quân | THUA |
| Nhiều quân cùng bắt mãi một quân | THUA |
| Đuổi bắt mãi một quân không có ai bảo vệ | THUA |
| Mã hoặc Pháo đuổi bắt mãi Xe, kể cả Xe có bảo vệ | THUA |
| Một quân lần lượt bắt mãi hai quân trở lên | HÒA |
| Hai quân thay nhau bắt mãi | HÒA |
| Đuổi bắt mãi một quân có bảo vệ thật | HÒA |
| Tướng hoặc Tốt bắt mãi bất kỳ quân nào | HÒA |
| Chỉ dọa hết mãi, không chiếu thật | HÒA |
| Cản mãi, thí quân mãi, đòi đổi mãi | HÒA |
Một ngoại lệ đáng nhớ: đuổi bắt mãi Tốt chưa qua sông thì không bị xử thua. Lý do thực dụng: Tốt chưa qua sông giá trị quá thấp, không đáng để thành cái cớ phân thắng bại.
Cách nhớ cho người mới
Không cần thuộc cả mười điểm. Nhớ ba câu này là đủ cho quán cờ:
- Chiếu mãi là thua. Đây là điểm rõ ràng nhất và cũng hay gặp nhất.
- Bắt mãi một quân là thua; bắt luân phiên nhiều quân thì hòa.
- Chỉ dọa, cản, hay thí thì hòa.
Nói ngắn hơn nữa: nếu bạn là bên lặp nước mà không chịu đổi, phần thiệt thường về bạn.
Căn thật và căn giả
Hai từ này xuất hiện trong bảng trên nên cần hiểu.
- Căn thật: quân bị bắt có quân khác bảo vệ, và nếu bị ăn thì ăn lại được thật.
- Căn giả: trông như có bảo vệ, nhưng ăn lại thì mất nhiều hơn, hoặc quân bảo vệ đang bị ghim nên không ăn lại được.
Đuổi bắt mãi quân căn giả bị xử thua, vì đó thực chất là đuổi một quân không ai đỡ.
Các trường hợp xử hòa khác
Ngoài chuyện lặp nước, ván còn được xử hòa khi:
- Hai bên đồng ý hòa.
- Cả hai bên không còn quân nào đủ lực chiếu bí (Điều 4.2). Đây là phát biểu tổng quát, chứ không phải danh sách kiểu “thiếu Sĩ Tượng là hòa” mà nhiều bài viết trên mạng hay tóm tắt sai.
- Sáu mươi nước liên tiếp của mỗi bên không có nước bắt quân nào.
- Thế cờ bế tắc, không bên nào tiến triển được.
Nhớ phân biệt cho kỹ: hết nước đi là THUA, còn hòa là chuyện khác hẳn.